fbpx

𝐌𝐈𝐄̂́𝐔 𝐇𝐎𝐀̀𝐍𝐆 𝐓𝐔̛̉ (𝐏𝐇𝐔́ 𝐐𝐔𝐎̂́𝐂)

Theo một số ghi chép, Châu bản (còn gọi là Hồng bản) là các văn bản hành chánh hình thành trong hoạt động quản lý nhà nước của triều Nguyễn (1802 – 1945), bao gồm văn bản do các Hoàng đế ban hành, văn bản do các cơ quan trong hệ thống chính quyền đệ trình lên Hoàng đế phê duyệt bằng mực son và một số văn kiện ngoại giao. Đây là kho tài liệu lưu trữ các văn thư hành chính của vương triều Nguyễn đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới.

Tại Trung tâm lưu trữ quốc gia I, tồn tại tờ châu bản có liên quan đến truyền thuyết trên tại Phú Quốc. Trích dịch phần liên quan đến ngôi mộ Hoàng tử tại Phú Quốc:

𝐓𝐫𝐢́𝐜𝐡 𝐲𝐞̂́𝐮 𝐧𝐨̣̂𝐢 𝐝𝐮𝐧𝐠:
Chúng thần Phủ Tôn Nhân tâu: Vâng xét ngày tháng 5 năm nay vâng được Châu phê:
“Phủ Tôn Nhân tra xét các Hoàng thân Công chúa các đời gần đây, ai thuộc vào tình trạng bỏ sót, chưa nhập đưa về đền thờ và phần mộ không người trông nom. Ngôi mộ bị sụt lở, nếu như thấy tình hình đúng như vậy phải nghĩ xét cho thoả, tâu lên đầy đủ.”
Chúng thần đã tâu lên và đến các Sử quán xem xét cuốn phả các Hoàng tử và sức cho các Thủ hộ khai rõ làm căn cứ xem xét. Phụng xét trong phả ghi: Tiền tiền triều Hoàng tử Nhật chôn ở thôn An Hoà, Phú Quốc thuộc hạt Hà Tiên là nơi hẻo lánh, xin sắc xuống cho quan tỉnh lo liệu hộ tống chuyển về hạt phủ Thừa Thiên quy táng cho tiện một mối. Còn như trong phả không ghi rõ thờ phụ ở đền nào thì nên đưa về cho phụ thờ ở trước đền Triển Thân cho có nơi thờ cúng.
Ngày 18 tháng 8 nhuận năm Tự Đức 15 (1862)
Đóng ấn: Tôn Nhân Phủ Ấn
Châu phê: Y lời tâu, Bộ Lễ chiếu theo thực hiện.[4]

Như vậy, quả thật có việc ngôi mộ Hoàng tử nhà Nguyễn từng được chôn tại Phú Quốc. Hoàng tử này thuộc vào Tiền Tiền triều tức con của vua Gia Long. Vị hoàng tử tên húy là Nhật (rất khớp với truyền thuyết dân gian địa phương, tuy nhiên một số người lại nhầm là Hoàng tử người nước Nhật, điều này là không phải). Và vị hoàng tử này chôn tại Phú Quốc chắc chắn chỉ xảy ra trong thời kỳ chúa Nguyễn Ánh và cung quyến bôn tẩu, lưu trú tại đây trước năm 1789. Đến cuối năm 1862, theo lệnh của vua Tự Đức, ngôi mộ này được cải táng về Huế và Hoàng tử Nhật được thờ ở đền Triển Thân. Người dân đảo ghi nhớ dấu tích đã lập ngôi miếu thờ gần đó để tưởng niệm.

Theo đó, ngôi mộ của hoàng tử Nhật được chôn ở làng Đầm, nay thuộc khu Vịnh Đầm. Để đến ngôi miếu Hoàng Tử có thể để ý bên tay phải khi đi trên đường vào Chùa Hộ Quốc, Phú Quốc. Trong một con đường mòn nhỏ, phía trước có một bảng ghi rõ:
MIẾU HOÀNG TỬ